تبلیغات
زن امروز ، حقوق و تکالیف - نقصان عقل 3
 
زن امروز ، حقوق و تکالیف
« ارزش هر کس به اندیشه اوست »
 
 
چهارشنبه 11 آبان 1390 :: نویسنده : صدف




واژه "عقل" نیز نیازمند بررسی مفهومی است.

مفهوم لغوی این واژه در اصل به معنای حبس و منع است با این تعریف عاقل کسی است که نفس خود را از پیروی هوا و ارتکاب خطا باز می دارد. البته گاه عقل در معنای تعقل یعنی به کار گیری قوه عقلانی به کار برده می شود، چرا که بسیارند کسانی که از موهبت عقل بر خوردارند اما آنرا به کار نمی گیرند.

در اصطلاح نیز عقل به یکی از سه معنای زیر به کار رفته است:

1- عقل نظری: مراد از آن قوه ای است که متکفل درک انسان از جهان واقع است که از جمله درک بدیهیات و ترتیب مقدمات برای استنتاج امور نظری است.

2- عقل عملی: به معنای درک حسن و قبح اشیاء است به کمک عقل می توان خیرات را از شرور تشخیص داد یعنی علاوه بر درک حسن و قبح تحریک به انجام نیکی ها و دوری از زشتی ها را نیز بر عهده دارد.

3- عقل ابزاری: قدرت برنامه ریزی و تمشیت امور برای رسیدن به هدف مطلوب را عقل ابزاری یا عقل معاش گفته اند.

« الرجال قوامون علی النساء بما فضل اله بعضهم وبما انفقوا من اموالهم » (1)

حال باید دید روایات یاد شده عقل در چه معنایی به کاررفته است. نظریات مطرح شده را می توان چنین دسته بندی کرد:

نظریه اول: زن و مرد از نظر بر خورداری از قوای عقلانی و نیز در قدرت به کار گیری این قوا (تعقل) در هر سه معنای ذکر شده مساوی اند. با وجود این چون زنان در روابط اجتماعی از بسیاری مسئولیتها روابط و مسایل دور نگاه داشته شده اند به تدریج در به کار گیری این قوا ضعیف تر شده و در نهایت از قدرت تدبیر و استنتاج شایسته محروم مانده اند. بنابر این نقص عقل در زنان پدیده ای اجتماعی و فرهنگی است نه پدیده ای تکوینی. (2) از این رو گفته اند که مردان در به وجود آوردن محیطی نامناسب برای رشد عقلی زنان نقش ظالمانه ای ایفا کرده اند. بنابراین تغییر شرایط و روابط اجتماعی می تواند این کاستی را جبران کند. نتیجه آنکه نقص عقل زنان در کلام امام علی (ع) پدیده ای مربوط به شرایط اجتماعی خاص است نه ویژگی عمومی زنان و چه بسا زنان درعصر جدید در شرایطی قرار گیرند که با بر خورداری از رشد عقلی هم ردیف مردان قرار گیرند.

نظریه دوم: گروه دیگر بر این عقیده اند که زن و مرد در بهره مندی از قوه عقل یکسانند اما به دلیل غلبه احساسات و عواطف که لازمه زندگی زناشویی و ایفای نقش مادری و همسری است جنبه تعقلی زن در مقایسه با مرد کمتر فعال است. بنابر این زن و مرد به طور یکسان از عقل برخوردارند اما احساسات قوی زنانه در بهره گیری از عقل  گاه به مثابه مانع عمل می کند.(3)
نظریه سوم: زن و مرد در بهره مندی از قوای عقلانی یکسان نیستند و زن از آنجا که در طرح حکیمانه عالم تکوین برای فعالیت های ویژه ای انتخاب شده است نیازی به برخورداری از استعداد عقلانی مساوی با مردان نداشته است. تفاوت عقلانی زن و مرد در سه مرتبه عقل ابزاری عقل نظری و عقل عملی قابل تصور است و هر کدام باید جداگانه مورد بررسی قرار گیرد.(4)
از بین سه نظریه یاد شده به جز احتمال اول که فاقد دلیل مستند و ناهماهنگ با مضمون روایات و آموزه های دینی است احتمالات دیگر قابل دقت و بررسی است که نیازمند پژوهش های مفصل تر می باشد.

منابع:

1.  سوره نساء، آیه 34
2. این نظریه از ناحیه نویسندگان زیر ابراز شده است: قاسم امین، تحریر المراة، ص 17؛ مصطفی محقق داماد، زن روز، ش 1143؛ مهدی مهریزی، زن، ص 44
3. رک: فاطمه علایی رحمانی، زن از دیدگاه نهج البلاغه، ص 117 و 128
4. طباطبایی، تفسیر المیزان، ج 18، ص 141







نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :


یکشنبه 11 دی 1390 04:21 ب.ظ
مواظب افکارت باش آنها تبدیل به کلمات می شوند. مواظب کلماتت باش آنها اعمالت می شوند. مواظب اعمالت باش آنها عاداتت می شوند. مواظب عاداتت باش آنها شخصیتت می شوند. مواظب شخصیتت باش آن سرنوشتت می شود


یکشنبه 11 دی 1390 04:20 ب.ظ

مواظب افکارت باش آنها تبدیل به کلمات می شوند. مواظب کلماتت باش آنها اعمالت می شوند. مواظب اعمالت باش آنها عاداتت می شوند. مواظب عاداتت باش آنها شخصیتت می شوند. مواظب شخصیتت باش آن سرنوشتت می شود





سلام صدف جان
حالت جطوره مهربون؟؟؟
مرسی از لطفت عزبرم
ممنونم به خاطر حضورت
سبز باشی گل من
چهارشنبه 30 آذر 1390 09:28 ق.ظ
سلام
ممنون از نظرت. وبلاگ زیبا و پر محتوایی دارید
موفق باشید
شنبه 21 آبان 1390 04:29 ب.ظ
مطالبت خیلی جالبه تکراری نیست.وب نازی داری.موفق باشی صدف عزیز.راستی چه اسم قشنگی داری.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.


درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : صدف
پیوندها
نویسندگان
نظرسنجی
به نظر شما زن امروز چه فرقی با زن دیروز داره؟








جستجو

آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :